Jak poprawić pamięć i zapamiętywanie

with Brak komentarzy
Pamięć, zapamiętywanie i ułatwianie sobie przypominania są gorącym tematem wśrod osób uczących się języków obcych. Zastanawiałam się jak podejść do tego tematu, bo jest on rozleglejszy i bardziej złożony niż może się wydawać. Zapamiętywanie słownictwa w języku obcym to nie taka sobie prosta „pamięciówka”. Żeby słownictwo się utrawliło i można było z niego swobodnie korzystać w naszych mózgach zachodzi szereg procesów. Im lepiej znamy ich podstawy i podstawy funkcjonowania pamięc, tym świadomiej i dzięki temu skuteczniej możemy z nich korzystać.
Często przywoływanym w badaniach nad pamięcią przykładem jest “stary kelner” i to, że jak taki jegomość nie potrzebuje zapisywać zamówień, bo od ręki je pamięta. Zwykle jest to jedynie przelotna wzmianka, ale na jej podstawie odkryto i opisano pewne prawidłowości pamięci. Niezmiennie odnoszę wrażenie, że badacze i akademicy nie dorabiali przez kelnerowanie w czasie studiów. Miałam podobną przyjemność przez ładnych parę lat. 
Można by założyć, że osoby z pewnymi skłonnościami czy predyspozycjami (tu dobrą pamięcią) znajdują drogę do określonych zajęć i profesji jak np. prawnik, muzyk czy kelner. Jednak tak się składa, że proces wyboru profesji i ćwiczenia pamięci ma jednak charakter odwrotny. Jeśli badacze zechcieliby pochylić się nad tym przykładem, tudzież stolikiem i zamówieniem, może dostrzegliby jaki rzeczywiście ma miejsce proces. A może dostrzegają, ale uwzględnienie podstaw pomijają. Może istotne szczegóły zostały zaplątały się w pamięci.Kto wie?
 
Tak się składa, że eśli chcemy osiągnąć sukcesy w jakiejś dziedzinie, to musimy zapamiętać schematy i szczegóły związane z tą dziedziną. Tylko na czym to polega? I czy można to w jakiś sposób uogólnić, by wszyscy mogli poprawić swoją pamięć?
 
Pisałam już o aplikacjach do nauki angielskiego. Jeśli przeczytałyście tamtą notatkę możliwe, że zacznie się wam powoli układać większy obraz.
 

Czym jest pamięć

 
Pamięć to umiejętność rejestrowania i przywoływania wrażeń i informacji. Innymi słowy to zapisywanie i odczytywanie doświadczeń i ich elementów. Celowo stosuję ‘doświadczenie’, bo to powiązanie informacji z emocjami, a to znacząco wpływa na wiązanie. Lepiej pamiętamy coś, co przeżyliśmy i informacje, które mają dla nas znaczenie lub nas dotyczą niż suche fakty.
 
Ludzka pamięć nie jest jedynym typem pamięci i ma wiele rodzajów, ale przy tej okazji skupimy się na podstawach. Zasadniczo ludzka pamięć dotyczy wrażeń zmysłowych i symboli. Czyli przetwarzanych przez wzrok, słuch, węch, smak, dotyk i świadomość/podświadomość. Choć u podstaw pamięci leżą procesy chemiczne zachodzące w mózgu to badaniem ludzkiej pamięci zajmuje się psychologia poznawcza. Jest to rozległy obszar dotyczący wpływów i procesów, rozleglejszy niż nam w tej chwili potrzebny.
 

Pamięć jako proces

 
Zasadniczo działanie pamięci odbywa się w etapach:
 
 
 
  • odbiór i zapisywanie wrażeń
 
  • przechowywanie
 
  • odczytywanie i odtwarzanie

 

W 1956 roku psycholog z Harvardu profesor George Miller opublikował artykuł, który stał się klasyką badań nad pamięcią.

My problem is that I have been persecuted by an integer. For seven years this number has followed me around, has intruded in my most private data, and has assaulted me from the pages of our most public journals. This number assumes a variety of disguises, being sometimes a little larger and sometimes a little smaller than usual, but never changing so much as to be unrecognizable. The persistence with which this number plagues me is far more than a random accident. There is, to quote a famous senator, a design behind it, some pattern governing its appearances. Either there really is something unusual about the number or else I am suffering from delusions of persecution.
 
 Zaczynał się od powyższego wstępu: „Prześladuje mnie pewna liczba całkowita. Chodziła ona za mną przez siedem lat, wkradła się do moich najbardziej osobistych danych i szczerzyła się na mnie ze szpalt naszych najpopularniejszych dzienników. Ta liczba potrafi się ukrywać – czasami jest nieco mniejsza, czasami troszkę większa, ale zawsze można ją rozpoznać. Częstotliwość jej ataków nie może być dziełem przypadku. Ukrywa się za tym, że zacytuję słynnego senatora, określony plan, pewien wzór, który nią rządzi. I albo rzeczywiście jest ona niezwykła, albo cierpię na zwidy lub manię prześladowczą”.
 
Opisywana liczba prześladuje wszystkie osoby. Artykuł Millera o wymownym tytule „Magiczna siódemka plus, minus dwa – o niektórych ograniczeniach dotyczących przetwarzania informacji” dotyczy naszych możliwości przetwarzania informacji i podejmowania decyzji. Możliwości pamięci operacyjnej są ograniczone do siedmiu elementów jednocześnie. Standardowo nie potrafimy przetwarzać więcej na raz. Kiedy w naszej głowie pojawia się nowa myśl albo wrażenie, nie przechodzi to natychmiast do pamięci długotrwałej. Znajduje się raczej w zawieszeniu, w pamięci operacyjnej, czyli systemach mózgowych zajmujących się tym, co dzieje się w naszej świadomości w danej chwili.

 

Sposoby na poprawę pamięci

 
Pamięć operacyjna odgrywa bardzo ważną rolę, ponieważ filtruje to wszystko, co dociera do nas w postaci wrażeń ze świata zewnętrznego przed przeniesieniem tego do pamięci długotrwałej. Gdyby się to nie działo, zalewałyby nas nieistotne informacje. W tej pamięci zachodzi podział i odsiew znaczących informacji i bodźców od tych nieistotnych. Nie musimy pamiętać dłużej większości rzeczy przechodzących przez nasz umysł, wystarczy, że je odbierzemy i zaklasyfikujemy.
Pisałam o tym przy okazji trenowania i wykorzystania skupienia uwagi.
 
Taka ciekawostka – podział na pamięć długotrwałą i operacyjną jest tak efektywny, że zastosowano go w modelu, na którym oparto budowę większości komputerów. Ich pamięć długotrwałą gromadzą twarde dyski, natomiast operacyjną wykorzystuje do bieżących zajęć procesor.
 
Pamiętasz jeszcze wzmiankę o “starym kelnerze”? Wiek nie ma tu żadnego znaczenia. Możesz zajrzeć do notatki o korelacji między wiekiem i uczeniem się. Znaczenie mają jednak zjawiska i czynności wpływające na pamiętanie i zapamiętywanie. Rolę w tym wypadku odgrywają jeden z najstarszych rodzajów pamięci – pamięć przestrzenna. Dodatkowo znana przez wszystkich powtarzalność wpływa na utrwalanie, czyli przenoszenie do pamięci długotrwałej. Ale kluczowym jest tu tzw. zjawisko “open loop”. Mam nadzieję, że zamigała Ci ciekawość. Przyda się kiedy do pamięci wrócimy. A wrócimy wkrótce.
Ta notatka jest pierwszą z cyklu, bo dla zwiększania skuteczności uczenia się i zapamiętywania, materiał warto podzielić.

Znasz może kogoś o nieprzeciętnej pamięci? Dasz znać o tym w komentarzu?